Pilot hastalıkları

tarafından
1
Pilot hastalıkları

Havacılık alanının en önemli ve gözde halkası şüphesiz pilotlar. Dünya’da sağlığın bu kadar önemli olduğu pek az meslek var. Bundandır ki, her yıl pilotlar periyodik muayeneden geçer. Yerdeki birçok meslek için hafif olan, örneğin nezle gibi, bir hastalık bile basınç değişiklikleri yüzünden pilot ve uçuşu tehlikeye atabilir. Havacılık alanında pilot profilleri çeşitlidir. Yamaç paraşütü, balon, akrobasi uçağı vb.bir çok farklı pilot profili ve buna bağlı olarak farklı stres faktörleri vardır. Airline uçan bir pilotun, ütülü elbiseleri ve kokpitte kahve içerkenki  görüntüleri, sanki çok rahat ve yorgunluk yaratmayan bir iş yapılıyormuş izlenimi verir. Oysaki, onlarca insanın hayatını taşımak bile başlı başına bir stres kaynağı olmakla beraber birçok gösterge, meteoroloji, kule talimatları vb. girdileri değerlendirip karar vermek ve uçağı uçurmak muazzam bir yorgunluk yaratır. Pilotların meslekleri ile ilgili başına gelen hastalıkları ele alırsak şu başlıklar altında toplayabiliriz ;

1. Beslenme düzensizlikleri ; Uzun süreli uçuşlar ile birbirinden çok farklı yerlerde bazen kalmak zorunda olan pilotlar, her bölgenin farklı yemeklerinin içerdiği farklı baharat,yağlar nedeni ile besin zehirlenmesi yaşarlar. Ayrıca uzun süreli uçuşlarda yenen yağlı yemekler ve kokpitte oturarak geçirilen zaman sonucunda,  hiperlipidemi, hiperglisemi, kilo alımı, kalp-damar hastalıkları ve Tip-2 diyabet ile sonuçlanma (metabolik sendrom) riski vardır.

2.Sirkadien ritim düzensizliği: Özellikle sık sık kıtalararası uçuşlar yapan pilotların günlük biyolojik ritimleri de bozulur; jet-lag sivil uçuş ekipleri için neredeyse rutindir.

3.Yorgunluk: Yoğun sezonlarda limitleri aşan ve aralarında yeterli dinlenme periyodu olmayan uçuş görevleri, kümülatif/kronik yorgunluğa ve tükenmişliğe neden olabilir. Bu şekilde göreve devam eden pilotların yorgunluğu, kanlarında belirli oranlarda alkol varmış gibi olumsuz etkilere neden olur. Yorgunlukla birlikte uykusuzluk da varsa tablo daha da ciddileşir; dikkatsizlik, unutkanlık, öncelikleri yanlış belirleme, karar verme hataları, gereksiz riske girme, tahammülsüzlük gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

4.Kozmik radyasyona bağlı kanser: Kıtalararası ve yüksek irtifa uçuşlarında, özellikle güneşteki patlamalar sırasında daha yoğunlaşan kozmik radyasyon maruziyeti pilotlarda beyin, testis, mesane, meme, kolon, melanoma ve Hodgkin tipi kanserlere neden olmaktadır. Yüksek oranlar söz konusu olmamakla birlikte böyle bir risk vardır. Uçuş aletlerinden yayılan elektromanyetik dalgalar, jet yakıtı buharı, UV ışınları ve ozon da kanserojendir.

5.Kabin havasından geçen hastalıklar: Kabin ve kokpitte sirküle eden havada, bazı hasta yolcuların nefeslerinden yayılan mikrobik ajanlar bulunabilir ve bunlar bazı hastalıklara neden olabilir.

6.Tropikal hastalıkları: Tropikal bölgelerde sıtma, veba, kolera, tifo gibi hastalıklar zaman zaman salgınlar yapmaktadır. Aşı yaptırmadan bu bölgelere uçuş yapan ve oralarda belirli süreler kalan pilotlarda haşerat sokması, yeme-içme veya yerel halkla temas sonucu bu hastalıklara yakalanma olasıdır.

7.Dekompresyon hastalıkları ve hipoksi: Kabin basınçlama sistem arızası veya bir kabin parçasının kopması yüzünden basıncın birden düşmesi durumlarında, insanların uçaktan dışarı fırlamaları en kötü senaryodur ve yaşanmış olaylar vardır. Ayrıca ani basınç kaybına bağlı hava embolileri, bend, choke, barotravma, soğuktan donma olasılıkları yolcular için de, pilotlar için de söz konusudur. Hipoksi, bu durumlarda çok ciddi bir başka olasılıktır.

8.Dizoryantasyon ve illüzyonlar: Askeri havacılığa özgü sanılan vestibüler ve görsel illüzyonlar sivil havacılıkta da bazı kazaların nedeni olmaktadır. Pilotun dış görüş referansının kısıtlı olduğu durumlarda her an karşılaşılabilecek bu fizyolojik yanılgılara karşı teorik ve pratik eğitimler alarak üstesinden gelmesi mümkündür. Genel sivil havacılıkta vertigo kazalarının oranı %6-8’dir.

9.Bel-sırt-boyun ağrıları: Ticari havayolu pilotlarında uzun süreli oturma, vibrasyon ve gerginliğe bağlı olan omurga ağrıları rapor edilmektedir. Oranı %40-50’leri bulan bu tür ağrıların istirahatle azaldığı bilinmektedir.

10.Psikolojik stres: Uçakta uçuşu yönetirken, kabin ekibi ve yolcuların streslerini yönetmekten de sorumlu olan kaptan pilot, bazen aşırı zorlanabilir. İtaatsiz/agresif yolcular (akıl hastaları, histerik kişiler, alkol ve madde bağımlıları), acilen hastalanan veya ölen yolcular, diversion durumları, uçak kaçırma, ciddi arızalar, yangın, acil iniş ve ölümlü kazalar… stres yükünü arttırır.

11.Psikiyatrik durumlar: Pilotun bir insan olarak ailevi, sosyal, ekonomik veya kişilerarası ilişki problemlerinden kaynaklanan psikiyatrik hastalıkları olabilir. Uçuşta veya yerde depresyon, anksiyete, panik, uçuş korkusu, psikoz ve intihar dürtüleri içine girebilir. Bunların çoğu uçuştan kaynaklanan meslek hastalığı kategorisinde olmamakla birlikte, uçuş stresleri tarafından tetiklenmiş olabilir.

12.İlaç kullanımı: Ticari havayolu pilotları genellikle orta-üst yaş grubunda oldukları için, doktor raporu ile idarenin bilgisi dahilinde veya şirket doktoruna deklare etmeden kendi inisiyatifleri ile bazı ilaçları kullanmakta olabilirler. Pek çok ilacın yerde hafif olan yan etkileri, uçuşta tahmin edilemeyecek biçimde artar. Bunların başında alerji, grip ve sinir ilaçları gelmektedir. Keza, tansiyon, kalp, şeker ilaçları ile ağrı kesicilerin ve Viagra benzeri ilaçların da uçuşta önemli yan etkileri olabilmektedir. Yan etkileri bilinmeyen antiaging, antioksidan, bitkisel destek ilaçları ve Uzakdoğu kaynaklı kilo düşürücü, stres azaltıcı veya cinsel gücü arttırıcı şüpheli karışımlar piyasada reçetesiz satılmaktadır. Bunlardan kaçınılması en doğru yoldur.

13.Ani tıbbi inkapasitasyonlar: Yer koşullarında bazı tıbbi müdahalelerle kontrol altına alınabilecek birtakım rahatsızlıklar (örn. tansiyon düşmesine bağlı basit senkop), uçuşta pilotun başına geldiğinde çok tehlikeli hale dönüşebilir ve kaza nedeni olabilir. Safra kesesi, diş, sinüs veya böbrek taşı ağrıları; migren, baş dönmesi, alerji, besin zehirlenmesine bağlı kusma ve ishal, uyku bastırması, ateş yükselmesi, vs. pilotun uçuşa konsantrasyonunu ve doğru kumandalar vermesini bozabilir. Daha ileri durumlar olarak kokpitte pilotun yaşayabileceği kalp krizi, hipertansiyon, hipoglisemi, inme, sara nöbeti, mide kanaması, apandisit, fıtık, astım gibi durumlar doğrudan kazalara götürebilir. Ancak tüm uçuş kazaları içinde pilotun tıbbi inkapasitasyonuna bağlı olanların oranı %1’den azdır.