Güneş Patlamaları

tarafından
2
Güneş Patlamaları

Samanyolu galaksisinin bilinen çevresinde yaşam meydana getirebilmiş tek yıldızı olan Güneş, çevresine ısı ve ışık yayan genç bir yıldızdır. Yüzey sıcaklığı 6000 °C, merkez sıcaklığı 1.5 milyon °C olan Güneş’ten çıkan enerjinin sadece 2 000 000/1’lik kısmı yeryüzüne ulaşmaktadır. Dünya’da kömür, petrol gibi bilinen tüm enerji kaynaklarından elde edilebilecek enerji Güneş’in 3 günde yaydığı enerjiye eşittir. Dünya’ya en yakın yıldız olan Güneş’in ışınları gezegenimize 8.44 dakikada ulaşmaktadır.

Güneş, Dünya’nın 110 katı büyüklüğünde dev aktif bir mıknatıstır. Güneş’inde tüm gök cisimleri gibi kendine ait bir manyetik alanı vardır. Mıknatıs gibi kutupları arasında sürekli aktif halde manyetik kuvvetler bulunmaktadır. Bu manyetik kuvvetler Güneş yüzeyinde siyah noktalar oluşmasına sebep olur. Bu siyah noktalara “güneş lekesi” adı verilir. Güneş lekeleri, güneş yüzey sıcaklığından (5500 °C) daha soğuk olan yerlerdir. Güneş lekelerinin olduğu bölgeler güneş patlamalarının gerçekleştiği yerlerdir. Güneş patlamaları sonucu Güneş’in ürettiği enerjili ışınım yayılır ve atomik ve parçacıklar bir anda boşalır.

Güneş patlamaları astronomlar tarafından üçe ayrılmıştır. En büyük patlamalara X sınıfı, orta şiddetli patlamalar M sınıfı ve küçük patlamalara ise C sınıfı denmektedir. Güneş rutininde fırlattığı parçacıkların yaklaşık 10 milyon kat fazla atomik parçacık güneş patlamaları sonucu uzaya yayılmaktadır. Patlamalar esnasında parçacıkların en küçüğü olan nötrinoların milyarlarcası vücudumuzdan biz hissetmeden geçmektedir. Güneş yüzeyinden kütle atımı ile gerçekleşen olay güneş etkinliklerinin en tehlikelisi olmaktadır.

Dünya üzerinde büyük etkileri olan güneş patlamaları ve kütle atımları sonucu milyarlarca atomik parçacık Van Allen denen Dünya’nın manyetik alanından içeri girmektedir. Bu parçacıklar iyonosfer tabakasına ulaşır ve uzun radyo dalgalarının iletimini etkileyerek, uyduların yörüngelerinin değişmesine ve uyduların güneş panellerinin aşırı yükleme sonucu bozulmasına, elektrik santrallerinin devre dışı kalmasına, elektronik sistemlerin çökmesine sebep olmaktadır.

Van Allen radyasyon kuşakları adı verilen Dünya’nın kuzey ve güney kutupları arasındaki parçacıkların hareketleri sonucu oluşan manyetik alan güneş patlamaları sonucu saçılan atomik parçacıkları tutar ve yeryüzünün hangi noktasına gelirse gelsin bu parçacıkları kutup noktalarına taşır. Parçacıkların kutuplarda toplanması sonucu etkileyici doğa olayı olan kuzey ışıkları meydana gelmektedir. Güneş fırtınaları Dünya-Güneş arasındaki dengeyi bozabilir, ozon tabakasını delebilir, Dünya’nın manyetik alanına zarar verebilir ve Dünya üzerindeki yaşamı yok edebilir. Elektronik sistemleri kullanan tüm sektörlerin güvenliği için Güneş’teki etkinlikler sürekli izlenmekte ve gerekli önlemler alınmaya çalışılmaktadır.