USD
3,6736
EURO
4,3271
ALTIN
151,3215

Eğitim uçaklarında yan rüzgarı inişi

Yan rüzgarı inişi nasıl yapılır, tekniği nedir, nasıl inilir? Eğitim uçakları genel itibari ile tek piston motorlu, ağırlığı ortalama 400 kilogram ile 1.000 kilogram arasında değişen hafif uçaklardır. Bu sebeple yan rüzgarından oldukça etkilenirler. Tam cross rüzgar olması halinde genellikle tavsiye edilen 15 Knot rüzgar hızı aşıldığı durumlarda uçulmamasıdır. Bu, tavsiye niteliğinde olup genellikle üretici […]

Eğitim uçaklarında yan rüzgarı inişi

Yan rüzgarı inişi nasıl yapılır, tekniği nedir, nasıl inilir?

Eğitim uçakları genel itibari ile tek piston motorlu, ağırlığı ortalama 400 kilogram ile 1.000 kilogram arasında değişen hafif uçaklardır. Bu sebeple yan rüzgarından oldukça etkilenirler. Tam cross rüzgar olması halinde genellikle tavsiye edilen 15 Knot rüzgar hızı aşıldığı durumlarda uçulmamasıdır. Bu, tavsiye niteliğinde olup genellikle üretici firma tarafından pilot kullanıcı kitabında belirtilir.

Bu hızların üzerinde yan rüzgarı olması halinde yan rüzgarında iniş pilotun daha önce yaptığı eğitimlerine ve yeteneğine bağlıdır. Uçuş esnasında rüzgar hızı çok artabilir ve bu rüzgar tam yan rüzgarı olabilir. Bu sebeple her pilot mutlaka yan rüzgarında iniş tekniğini bilmeli, çalışmalı ve doğru uygulamalıdır.

Yan rüzgarında iniş tekniği

İniş, sadece teker koymaktan ibaret değildir. İniş hazırlıklarına başlanmasından itibaren teker koyup iniş rulesini tamamlayana kadar inişi bir bütün olarak ele almak gerekir. Kötü mental hazırlık, son yaklaşmanın stabilize bir yaklaşma olmaması, hem aşırı kumanda gerektirecek hem de hata zincirine ve dolayısıyla kötü bir inişe yol açacaktır.

Yan rüzgarında iniş için rüzgarı iyi değerlendirmek gerekir. Hafif uçaklarda genellikle 10 Knot hızında esen rüzgardan itibaren yan rüzgarı kendisini hissettirir ve bariz bir kumanda ister. Son yaklaşmaya dönüldüğünde pist orta hattını karşılayıp, bu hattı koruyacak kadar rüzgar içine (rüzgarın geldiği tarafa) rudder vermek gerekir. Bu kumanda fazla veya eksik olursa uçak pist orta hattından uzaklaşır. Bu sebeple tam orta hattı koruyacak bir kumanda verilmelidir. Yatış vererek de pist orta hattı korunabilir. Ancak bu şekilde kumanda vermek sabit bir yatış açısı korunamayacağından hem çok kumanda vermeyi gerektirir, hem de pilotun oryantasyonunu bozabilir. Bu sebeple son yaklaşmada pist orta hattını korumaya yetecek kadar rudder kumandası verilmelidir.

Rudder kumandası ile pist orta hattını yaklaşma boyunca korumak ve stabil bir yaklaşma sağlamak teker koyma öncesi önemlidir. Yanlış teknikle pist üzerine gelinmesi, hataları büyütecek, kötü bir inişe yol açacak belki de kaza ile sonuçlanacaktır.

Son yaklaşmada pist orta hattını rudder ile koruyarak geldikten sonra artık pist üzerinde kraplı olan uçak başını pist istikametine almak gerekir. Çünkü yanal yani kraplı bir yerle temas inişte sorun yaratabilir. Bu sorunlar;

  • Tekerin yerle yanal teması sebebi ile dönmediğinden aşırı sürtünme sonucu aşınması ve patlaması
  • Aşırı yanal temas sonucu uçağın o tarafa devrilerek kanat kaptırması
  • İniş takımının hasar görmesi
  • İniş rulesinin pist dışına devam etmesi

olarak sıralanabilir. Bu sebeple artık yerle temas öncesi krap alınmalı ve rüzgar içine yatış vererek pist orta hattı korunmaya devam edilmelidir. Yerle temas öncesi yatış alınmalıdır. Eğer rüzgar çok sert esiyorsa bu durumda yatışlı inmek gerekebilir. Yani rüzgarın geldiği taraftaki ana iniş takımı yerle ilk temas edecek olan tekerdir. Örneğin sert rüzgar soldan esiyorsa, sola yatışlı olarak ilk önce sol ana iniş takımı sonra sağ ana iniş takımı ve son olarak burun iniş takımı yerle temas ettirilmelidir. Rüzgar içine aşırı yatış vermek de sorun yaratabilir. Bu sebeple her zaman pist orta hattını koruyacak kadar yatış verilmelidir. Eğer aşırı yatış verilmesi halinde yanal sürüklenme oluşursa pas geçilmeli ve başka bir piste gidilmelidir.

iniş rulesiSon yaklaşmada rudder ile, temas öncesi pist üzerinde yatış ile pist orta hattını muhafaza ettikten sonra yerle uygun şekilde temas edilir. Temas sonrasında henüz iniş bitmemiştir. Elevatör/Aileron kumandası rüzgar içine açılır. Böylece rüzgar tarafındaki kanatçık yukarı doğru hareket ederek gelen hava akışı sayesinde rüzgar tarafındaki kanada yük bindirir. Böylece kanat cross rüzgar sebebi ile ilgili taraftaki ana iniş takımının sürtünmesini artırır ve sürüklemesini önler. Kısacası rüzgara direnç oluşturur ve aksi tarafa sürükleme önlenir. İniş rulesi sona erdikten sonra da taksi esnasında elevatör/aileron kumandası rüzgar yönü değerlendirerek kullanılmalıdır.

Rüzgar durumuna göre elevatör/aileron kumandasının durumu;

takside lövye kullanımı

 

FACEBOOK YORUMLARI

YORUMLAR






    0 YORUM